پژوهش های رهبری آموزشی

چکیده هدف این پژوهش فهم و تبیین فرایند شکل‌گیری هویت رهبری آموزشی در مدیران مدارس ابتدایی شهر همدان است. با توجه به آنکه هویت رهبری یک پدیده پویا، تجربه‌محور و زمینه‌مند است، رویکرد کیفی و روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد با الگوی تحلیلی اشتراوس و کوربین (1990) برای مطالعه انتخاب شد. مشارکت‌کنندگان شامل مدیرانی بودند که براساس شاخص‌های عملکرد رسمی آموزشی و مدیریتی در سال تحصیلی 1405-1404 به‌عنوان مدیران تراز سند تحول بنیادین شناسایی شده و دارای مدرک کارشناسی ارشد یا بالاتر بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و نمونه‌گیری ابتدا به‌صورت هدفمند و سپس نظری انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت و الگوی پارادایمی شامل پدیده محوری، شرایط علّی، شرایط زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد شکل‌گیری هویت رهبری آموزشی مدیران مدارس در پی شرایط علّی نظیر تحول در خودادراکی حرفه‌ای، تجربه ناکارآمدی رویکرد کنترل‌محور و تنش ناشی از شکاف سیاست و عمل آغاز می‌شود و در قالب پدیده محوریِ گذار از رهبری وظیفه‌محور و کنترل‌محور به رهبری یادگیری‌محور و معناگرا تبلور می‌یابد. این فرایند در بستر فرهنگ مدرسه و منابع سازمانی و تحت تأثیر استقلال مدیریتی، ظرفیت معلمان و فشار والدین پیش می‌رود. مدیران با اعتمادسازی، توسعه حرفه‌ای و تغییرات تدریجی، فرهنگ یادگیری، رشد معلمان، بهبود یادگیری دانش‌آموزان و تثبیت هویت رهبری آموزشی را تقویت می‌کنند؛ مدل نهایی می‌تواند مبنایی برای توسعه حرفه‌ای مدیران و سیاست‌های تربیت رهبران آموزشی باشد.

چکیده ارزیابی عملکرد مدیران مدارس یکی از عوامل کلیدی در روند توسعه و اصلاحات آموزشی است، عملکرد مدیریت مدارس به‌شدت متأثر از امکانات و ابزارهای هوشمند است. هدف اصلی این پژوهش، مفهوم‌سازی و شناسایی مؤلفه‌های ارزیابی هوشمند عملکرد مدیران مدارس بوده است. روش این پژوهش از حیث گردآوری داده، کیفی و از حیث نتیجه، کاربردی بوده است. برای گردآوری داده و اطلاعات در بخش کیفی از روش فراترکیب و از الگوی هفت‌مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو (2006) استفاده شد. ‘برای شناسایی و گردآوری منابع علمی معتبر، از پایگاه‌های علمی داخلی و بین‌المللی استفاده شد. از میان منابع موردنظر با راهبرد جستجوی هدفمند، مقالات نهایی انتخاب و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. با ترکیب محتوا و ادبیات مربوط، کدها و مقوله‌ها و مفاهیم کلیدی استخراج، تحلیل و اعتبار آنها از طریق محاسبه ضریب کاپای کوهن تأیید شد. نتایج نشان داد، مهم‌ترین عوامل شناخته‌شده در ارزیابی هوشمند عملکرد مدیران مدارس شامل: ابزارها و روش‌ها، محدودیت‌ها و الزامات، مؤلفه‌های قابل‌ارزیابی توسط ابزارهای هوشمند، عوامل مؤثر درنتیجة حاصل از ارزیابی هوشمند، مراحل اجرای ارزیابی هوشمند عملکرد، مزایای ارزیابی هوشمند عملکرد و تفاوت ارزیابی هوشمند عملکرد با ارزیابی سنتی بودند. شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های ارزیابی هوشمند عملکرد مدیران مدارس می‌تواند به‌عنوان یک منبع ارزشمند در تدوین، توسعه و اجرای سیاست‌های ارزیابی و مدیریت در مدارس ایران توسط سیاست‌گذاران حوزه آموزش مورداستفاده قرار گیرد.

چکیده در چند دهه گذشته، رهبری آموزشی و توجه به کیفیت عملکرد مدیران مدارس در رأس سیاست‌های آموزشی کشورهای توسعه یافته بوده است. هدف این پژوهش واکاوی بسترهای لازم برای گذار از مدیریت آموزشی به رهبری آموزشی در نظام آموزشی (مدارس) ایران است. روش ﭘﮋوﻫﺶ حاضر از ﻧﻮع ﮐﯿﻔﯽ است ﮐﻪ به روش نظریه برخاسته از داده‌ها (نظریه زمینه‌ای سیستماتیک) انجام شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش، اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، افراد صاحب‌نظر در ارتباط با رهبری آموزشی که دارای سوابقی مانند وزیر آموزش‌وپرورش، معاون وزیر و دبیر کلی شورای عالی آموزش‌وپرورش و مدیران شاخص مدارس مختلف که در سال تحصیلی 1403–1402 مشغول به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی بودند. در یک نگاه کلی، بر مبنای نتایج به‌دست‌آمده و ابعاد الگوی داده بنیاد، 12 مقوله اصلی، 55 مقوله فرعی و 203 مفهوم از مصاحبه‌های صورت گرفته استخراج گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد شرایط مهمی همچون تمرکززدایی در ساختار سیستم آموزش‌وپرورش، پیشرو گرایی و پویایی در نقش مدیران مدارس برای این گذار لازم است. رسیدن به رهبری آموزشی نیازمند راهبردهای مختلفی است، علاوه بر تغییر نگاه سیاسی نسبت به کارکرد آموزش‌وپرورش و بالتبع مدیران در این نهاد، می‌بایست نسبت به تربیت و آموزش علمی مدیران روی آورد و با نگاهی تخصصی‌تر و آکادمی‌تر این افراد را برای تصدی مدیریت مدارس انتخاب و انتصاب داد. بر این اساس، تمرکز بر استانداردسازی برای رهبری آموزشی و حرکت به‌سوی تمرکززدایی با دادن اختیارات بیشتر به مدارس و مناطق، به برنامه‌ریزان آموزشی ایران پیشنهاد می‌گردد.

چکیده موفقیت و لازمه آموزش‌وپرورش پویا و تعالی‏محور، مدیرانی پویا، شایسته، متخصص و علاقه‏مند به حرفه یاددهی-یادگیری اثربخش است؛ بنابراین، هدف این پژوهش شناسایی و ارزیابی صلاحیت حرفه‏ای مدیران مدارس ابتدایی شهرستان کوثر بود. پژوهش از جهت هدف، از نوع کاربردی و از جنبه گردآوری داده‏ها، توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش تمامی مدیران، معاونین و مشاوران مدارس و مدیران اداره آموزش‌وپرورش شهرستان کوثر بود که با استفاده از روش نمونه‏گیری تصادفی 102 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای گردآوری داده‏های پژوهش از پرسشنامه محقق‏ساخته صلاحیت حرفه‏ای مدیران استفاده شد که روایی صوری و محتوایی پرسشنامه توسط متخصصان تأیید و پایایی آن نیز بر اساس روش آلفای کرونباخ 83/0 برآورده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‏‏ها از تحلیل عاملی تأییدی و آزمون تی تک‏نمونه‏ای استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی حاکی از آن بود که سه بعد مهارت و توانمندی، نگرش و ارزشی و ویژگی‏های شخصیتی مؤلفه‌های تشکیل‏دهنده سازه صلاحیت‏های عمومی مدیران و 5 بعد شایستگی‏های دانشی، نظارت و کنترل، مدیریت ارتباطات، مدیریت منابع و مدیریت آموزشی مؤلفه‌های تشکیل‏دهنده سازه صلاحیت‏های تخصصی مدیران مدارس ابتدایی شهرستان کوثر است. همچنین نتایج نشان داد که صلاحیت‏های عمومی و تخصصی احصاء شده برای مدیران مدارس ابتدایی شهرستان کوثر از وضعیت مطلوبی برخوردار هستند. بر این اساس، تدارک زمینه بهره‏گیری از ابعاد و مؤلفه‌های احصا شده برای انتخاب مدیران و توسعه صلاحیت آن‌ها می‏تواند به تحقق کارا و اثربخش مأموریت‏های آموزشی و تربیتی مدارس منجر شود.

چکیده هدف اصلی این پژوهش شناخت رابطه بین سبک رهبری مدیران مدارس با بکار گیری فناوری اطلاعات در مدارس شهرستان جاسک در سال تحصیلی 97-1396 می باشد . روش تحقیق، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری این تحقیق 191 نفر از مدیران مدارس شهرستان جاسک بوده که بر اساس روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای با استفاده از جدول مورگان و کرجسی 127 نفر از مدیران ( 30زن و 97مرد) به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده پرسشنامه سبک رهبری لیکرت (دهقانی ،1393) و پرسشنامه فناوری اطلاعات (قاسمی ،1391) بود. روش تجزیه وتحلیل داده ها با آمار توصیفی (شامل : فراوانی درصد،میانگین و درصد فراوانی تجمعی ) و آمار استنباطی (شامل : ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان) با استفاده از نرم افزار spss انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین سبک رهبری مدیران مدارس با بکارگیری فناوری اطلاعات در مدارس رابطه معناداری وجود دارد نتایج همبستگی بین دو متغیر مذکور برابر با 743/0 با سطح معناداری 01/0 است همچنین بین سبک رهبری مشورتی، مشارکتی و خیر خواهانه مدیران مدارس با بکارگیری فناوری اطلاعات در مدارس رابطه معناداری وجود دارد اما بین سبک رهبری استبدادی با بکارگیری فناوری اطلاعات رابطه معکوس و منفی وجود دارد. تحلیل نتایج رگرسیون نشان داد که متغیر پیش بین سبک رهبری می تواند به صورت معنی داری متغیر بکارگیری فناوری اطلاعات را پیش بینی کند.

چکیده هدف این پژوهش بررسی رضایت شغلی مدیران مدارس شهرستان خرم آباد و ارائه راهکارهایی برای افزایش رضایت شغلی آنها بود. روش پژوهش توصیفی - پیمایشی بوده و جامعه آماری پژوهش مدیران مدارس دولتی شهرستان خرم آباد در سال تحصیلی94-93 با تعداد 364 نفر بود و تعداد 187 نفر با استفاده از فرمول کوکران و با روش نمونه گیری طبقه ای نسبی بعنوان نمونه انتخاب شد. جهت جمع اوری داده ها از پرسشنامه ی محقق ساخته ای با 66گویه و 9مؤلفه بعلاوه یک سوال باز-پاسخ به منظور ارائه راهکار استفاده شد که روایی آن با استفاده از روایی صوری و سازه تایید شد و پایایی آن با استفاده از روش آلفای کرونباخ90/0به دست آمد. داده ها با استفاده از روشهای آمار توصیفی فراوانی، درصد، میانگین،‌ انحراف معیار و آمار استنباطی شامل T تک نمونه ای،T مستقل و تحلیل واریانس یک راهه (ANOVA) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و برای دست یابی به راهکارها از سوال باز- پاسخ، از روش تحلیل محتوا، استفاده شد. نتایج پژوهش نشان دهنده رضایت شغلی بالاتر از متوسط در بین مدیران بود، همچنین رضایت شغلی مدیران مدارس ابتدایی بیش تر از دوره های دیگر و مدیران زن بیش تر از مردان بود ولی تفاوتی در رضایت شغلی مدیران برحسب سطوح تحصیلات، سنوات خدمت و نواحی مختلف دیده نشد.