نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهدی صالحی ¹
• امیرحسن نجفی ²

¹ استادیارمدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی،دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

² دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین راهبردهای حرفه‌ای مدیران مدارس در جهت تحقق رهبری مسئولیت‌پذیر در بستر آموزش‌وپرورش ایران انجام شده است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد کیفی و راهبرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد، بر مبنای رهیافت سازنده‌گرای چارمز صورت گرفته است. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل ۱۲ نفر از مدیران مدارس دولتی ابتدایی، متوسطه اول و دوم شهر کرمانشاه بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و بر پایه معیارهای تخصصی و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که راهبردهای حرفه‌ای مدیران برای رهبری مسئولیت‌پذیر در چهار مقوله اصلی قابل احصا هستند: فرهنگ مشارکت‌پذیری (شامل برگزاری شوراها، تفویض اختیار، مشارکت معلمان)، ارتباط حسنه مبتنی بر اعتماد (از جمله گوش‌دادن فعال، همدلی، بازخورد سازنده)، تاب‌آوری در برابر مشکلات (شامل پذیرش تفاوت‌ها و مقاومت در برابر مداخلات بیرونی) و رهبری مبتنی بر رشد اخلاقی و حرفه‌ای. این راهبردها بر نقش مدیر به‌عنوان پرورنده‌ی مسئولیت پذیر، شنونده فعال، و رهبر مشارکتی تأکید دارند و می‌توانند زمینه‌ساز بازسازی اعتماد، تقویت عدالت آموزشی و بهبود فضای انسانی مدرسه باشند.

کلیدواژه‌ها

• رهبری مسئولیت‌پذیر
• نظریه داده بنیاد
• مدیر مدرسه
• راهبردهای حرفه‌ای
• فرهنگ مشارکت‌پذیری

موضوعات

• رهبری در سازمان های آموزشی

عنوان مقاله [English]

Empowering responsible leadership among school administrators; building professional strategies

نویسندگان [English]

• Mehdi Salehi ¹
• amirhossein najafi ²

¹ Assistant Professor of Educational Management, Department of Educational Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran

² Master's student in Educational Management, Department of Educational Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.

چکیده [English]

The present study aimed to identify and explain the professional strategies of school principals in order to achieve responsible leadership in the context of Iranian education. This study was conducted using a qualitative approach and a data-based theorizing strategy, based on the constructivist approach of Charms. The participants of the study included 12 principals of public elementary, junior high, and senior high schools in Kermanshah city, who were selected through purposive sampling based on specialized criteria and until theoretical saturation was reached. The data were collected through semi-structured interviews and analyzed using a three-stage coding method (open, axial, and selective). The research findings showed that principals' professional strategies for responsible leadership can be categorized into four main categories: participatory culture (including holding councils, delegating authority, and teacher participation), good communication based on trust (including active listening, empathy, and constructive feedback), resilience to problems (including accepting differences and resisting external interference), and leadership based on moral and professional growth. These strategies emphasize the principal's role as a responsible nurturer, active listener, and participatory leader and can pave the way for rebuilding trust, strengthening educational justice, and improving the school's human environment.

کلیدواژه‌ها [English]

• Responsible leadership
• grounded theory
• school principal
• professional strategies
• participatory culture