پژوهش های رهبری آموزشی

تجارب معلمان از رفتارهای نامطلوب مدیران مدارس ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدهوشیار فتحی 1
سیروس قنبری 2

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

https://doi.org/10.22054/jrlat.2025.84532.1833
چکیده
این تحقیق با هدف واکاوی تجارب معلمان از رفتارهای نامطلوب مدیران مدارس ابتدایی انجام شد. برای پاسخ به این مسئله از رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسانه استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش کلیه‌ی معلمان ابتدایی ناحیه 1 و 2 سنندج در سال تحصیلی 1403-1404 بودند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته گردآوری‌شده و یافته‌های حاصل با استفاده از روش تحلیل مضمون و شبکه مضامین تحلیل گردید. اشباع نظری به‌عنوان شاخص کفایت داده‌ها پس از مصاحبه عمیق با 14 نفر از مشارکت‌کنندگان که به‌صورت هدفمند و به شکل گلوله برفی انتخاب شدند، حجم نمونه به دست آمد. برای اطمینان از صحت و استحکام داده‌ها ضمن انجام دقیق مصاحبه‌ها توسط پژوهشگر، فایل متنی مصاحبه‌ها تهیه و توسط مشارکت‌کنندگان، تأیید شد. باورپذیری کدهای استخراج‌شده، توسط همتایان کدگذاری برای چهار مصاحبه انجام شد و توافق بین کدگذاران قابل‌قبول بود. نتایج نشان داد رفتارهای نامطلوب مدیران در دو سطح معطوف به سازمان (انحرافات مالی و مدیریتی) و معطوف به زیردستان (تبعیض، تحکم، بی‌تمدنی، تحقیر، خواسته‌های بیش‌ازحد، حامی نبودن، روابط انسانی ضعیف) قابل‌مشاهده بود که پیامد چنین رفتارهایی در سطح افراد سازمان: کاهش انگیزه و رضایت شغلی، افزایش چاپلوسی، زیرآب زنی، تظاهر به کار، رشد اضطراب و پرخاشگری، و در سطح سازمانی: از بین رفتن وفاق سازمانی، کاهش تعهد سازمانی؛ هدررفت سرمایه‌های مادی و مالی؛ عدم مشارکت همکاران در تصمیمات را به دنبال داشت. پیشنهاد می‌شود با ارتقا شایستگی‌های اخلاقی مدیران در راستای حذف یا کاهش این نوع رفتارها قدم‌هایی برداشت.

کلیدواژه‌ها

مدیران
معلمان
رفتار نامطلوب
تجارب
موضوعات

عنوان مقاله English

Primary School Teachers' Experiences of Undesirable Behaviors by School Principals

نویسندگان English

Mohamad Hoshyar Fathi 1
Siroos Ghanbari 2
1 , PhD. Student in Educational Administration, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Professor, Educational Sciences Dept., Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

This study analyzed teachers' experiences regarding undesirable behaviors of elementary school principals. To do so, qualitative and phenomenological approaches were employed. The statistical population of the study included all elementary school teachers in Districts 1 and 2 of Sanandaj (Iran) during the academic year 2024–2025. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis and theme-network methods. After conducting in-depth interviews with 14 participants, selected purposefully through snowball sampling, theoretical saturation was achieved. In order to ensure data validity and reliability, interview transcripts were reviewed and confirmed by participants. Also, extracted codes from four interviews were peer-reviewed to demonstrate acceptable inter-coder agreement. Results indicated that undesirable managerial behaviors of principals were manifested at two levels. The first one was organization-oriented behaviors (financial and managerial deviations), and the second one was subordinate-oriented behaviors (discrimination, authoritarianism, rudeness, humiliation, excessive demands, lack of support, and poor interpersonal relationships).The consequences of such behaviors at subordinate level were reduced motivation and job satisfaction, increased sycophancy, undermining, pretense of work, heightened anxiety, and aggression. It happens while the consequences at the organizational level were erosion of organizational cohesion, decreased organizational commitment, wastage of material and financial resources, and lack of staff participation in decision-making. In order to eliminate or reduce such behaviors, steps should be taken to enhance principals' ethical competencies.

کلیدواژه‌ها English

Managers
Teachers
Undesirable Behavior
Experiences
بارانی، فاطمه و ناستی‌زایی، ناصر. (1399). بررسی تأثیر رهبری مخرب بر تمایل به ترک خدمت معلمان با نقش میانجی بی‌عدالتی سازمانی. مدیریت مدرسه، 8(1)، 231-258.
بارخدا، سید جمال، حقگذار، سنور، و مرادخواه، سیروس (1402). توانمندسازی تدریس معلمان در سایه‌ی سبک رهبری حمایتی مدیران با نقش میانجی تسهیل گری شغلی. پژوهش‌های رهبری آموزشی، 7 (28)، 6-29. https://doi.org/10.22054/jrlat.2024.77709.1698
رحمانی، اسماعیل و قنبری، سیروس. (1401). نقش رهبری زهرآگین در ایجاد ترومای سازمانی با میانجیگری رفتار منافقانه. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 16(58)، 20-34. https://doi.org/10.22034/jiera.2022.167788
شکوه، زهرا و نیک‌پور، امین. (1398). بررسی تأثیر رهبری زهرآگین بر دل‌بستگی کاری کارکنان در سازمان‌های دولتی. پژوهش‌های مدیریت عمومی، 12(44)، 133-154.
شمس، غلامرضا. (1398). رفتار و مدیریت سازمانی (ترجمه). تهران: سمت.
شیرازی، علی. (1373). مدیریت آموزشی. تهران: کتاب مهربان.
شیربگی، ناصر و مرادی، امید. (1396). تجارب دبیران از تعاملات نامناسب مدیران مدارس. مدیریت مدرسه، 5(2)، 63-85.
شبانی، راضیه، خورشیدی، عباس، عباسی، لطف‌الله، فتحی واجارگاه، کوروش. (1397).ارایه الگوی شایستگی برای مدیران دوره ابتدایی آموزش‌وپرورش شهر تهران. فصلنامه پژوهش در نظام های آموزشی، 4، 79 -94.
الله کرمی، آزاد، کریمیان پور، غفار، و درتاج، فریبا. (1404). تبیین سکوت سازمانی معلمان بر اساس بدبینی سازمانی با نقش میانجی فلات زدگی شغلی. پژوهش‌های رهبری آموزشی، 9(34)، 247-276. https://doi.org/10.22054/jrlat.2025.82876.1805
گل‌پرور، محسن، حسین‌زاده، خیرالله و آقایی، اصغر. (1398). بررسی تأثیر رفتارهای غیراخلاقی مدیران در سازمان، اخلاق در علوم و فناوری، 5(3 و 4)، 15-24.
منطقی، محسن. (1399). کجروی مدیران و نقش آن در شکل‌گیری آسیب‌های اجتماعی در سازمان‌ها. دو فصلنامه مطالعات اسلامی آسیب‌های اجتماعی، 2(1)، 11-34.
مهرآمیز، سارا، اکبری بورنگ، محمد، و رستمی نژاد، محمدعلی (1396). تبیین رفتارهای نوآورانه معلمان بر اساس باورهای غیرمنطقی و تفکر سیستمی آنان. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 7(3)، 195-216.
موسوی، فرانک، ناصری، فیض‌الله، نظری، محمد، خزاعی، فریده، مرادی، علی و رحمتی، محمد. (1398). شناسایی مؤلفه‌های کژکارکردی مدیران در سازمان‌های آموزشی. نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 14(4)، 64-81.
همتی، راضیه، فرهادی‌نژاد، محسن و عباسعلی، رستگار. (1400). بررسی فراوانی و میزان اهمیت رفتارهای نامطلوب کارکنان در سازمان‌های دولتی (موردمطالعه: کارکنان سازمان‌های دولتی شهرستان سمنان). پژوهش‌های روان‌شناختی در مدیریت، 7(1)، 239-268.
Allahkarami, A., Karimianpour, G., & Dortaj, F. (2025). Explaining teachers' organizational silence based on organizational pessimism with the mediating role of career plateau. Educational Leadership Research, 11(42), 247–276. https://doi.org/10.22054/jrlat.2025.82876.1805 [In Persian]
Bai, Y., Wang, Z., Alam, M., Gul, F., & Wang, Y. (2022). The impact of authentic leadership on innovative work behavior: Mediating roles of proactive personality and employee engagement. Frontiers in Psychology, 13, Article 879176. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.879176
Barani, F., & Nastizaei, N. (2019). Investigation the effect of destructive leadership on teacher willingness to leave the service with the mediating role of organizational injustice. School Management, 7(4), 231–258. [In Persian]
Barkhoda, S., Haqgozar, S., & Moradkhah, S. (2024). Empowering teachers' teaching under the supportive leadership style of managers with the mediating role of job facilitation. Educational Leadership Research, 7(28), 6–29. https://doi.org/10.22054/jrlat.2024.77709.1698 [In Persian]
Barnes, L. L., & Spangenburg, J. M. (2018). When leadership fails – A view from the lens of four employees. American Journal of Business Education, 11(3), 49–54. https://doi.org/10.19030/ajbe.v11i3.10195
Blasé, J., & Blase, J. (2002). The dark side of leadership: Teacher perspectives of principal mistreatment. Educational Administration Quarterly, 38(5), 671–727. https://doi.org/10.1177/0013161X02239643
Blasé, J., & Blase, J. (2006). Teachers' perspectives on principal mistreatment. Teacher Education Quarterly, 33(4), 123–142.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Fahie, D. (2014). Blackboard bullies: Workplace bullying in primary schools. Irish Educational Studies, 33(4), 435–450. https://doi.org/10.1080/03323315.2014.983679
Gholamreza, S. (2019). Organizational behavior and management. Samt Publications. [In Persian]
Golparvar, M., Hosseinzadeh, K., & Aghaei, A. (2019). Investigating the impact of unethical behaviors of managers in organizations. Ethics in Science and Technology, 14(1), 15–24. [In Persian]
Heidemann, K. A. (2010). *Giving voice to language: Basque language activism and the politics of education reform in France, 1969-1994 [Doctoral dissertation, University of Pittsburgh]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
Hemmati, R., Farhadinejad, M., & Abbasali, R. (2020). Investigating the frequency and importance of undesirable behaviors of employees in government organizations (case study: employees of government organizations in Semnan city). Psychological Research in Management, 6(1), 239–268. [In Persian]
Hollinger, R. C. (1991). Neutralizing in the workplace: An empirical analysis of property theft and production deviance. Deviant Behavior, 12(2), 169–202. https://doi.org/10.1080/01639625.1991.9967872
Hubert, A. B., & van Veldhoven, M. (2001). Risk sectors for undesirable behaviour and mobbing. European Journal of Work and Organizational Psychology, 10(4), 415–424. https://doi.org/10.1080/13594320143000799
Huffman, D. S. B. (2015). Support and mistreatment by public school principals as experienced by teachers: A statewide survey (Publication No. 3725637) [Doctoral dissertation, Miami University]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
Jiang, M., Zhang, J., & Zulqarnain Arshad, M. (2025). Cultivating a creative ecosystem: The role of inclusive leadership. Acta Psychologica, 254, Article 105076. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.105076
Kalshoven, K., Den Hartog, D. N., & De Hoogh, A. H. B. (2013). Ethical leadership and followers' helping and initiative: The role of demonstrated responsibility and job autonomy. European Journal of Work and Organizational Psychology, 22(2), 165–181. https://doi.org/10.1080/1359432X.2011.640773
Khanal, J., & Regmi, K. D. (2024). School principals, selection criteria, and responsibilities: Challenges in educational policy implementation. Policy Futures in Education, 22(5), 871–892. https://doi.org/10.1177/14782103231176995
Manteghi, M. (2019). Managerial deviance and its role in the formation of social harms in organizations. Bi-Quarterly Journal of Social Harm Studies, 10 (2), 45–68. Shahed University. [In Persian]
Martin, S. R., Emich, K. J., McClean, E. J., & Woodruff, C. (2022). Keeping teams together: How ethical leadership moderates the effects of performance on team efficacy and social integration. Journal of Business Ethics, 176(1), 127–139. https://doi.org/10.1007/s10551-020-04685-0
Mehramozem, S., Akbari Borang, M., & Rostami Nejad, M. (2017). Explaining teachers' innovative behaviors based on their irrational beliefs and systemic thinking. Innovation and Creativity in the Humanities, 7(3), 123–148. [In Persian]
Merritt, A. B., & Wang, Y. (2022). Destructive leaders in schools: Can they be instructional leaders? NASSP Bulletin, 106(2), 109–132. https://doi.org/10.1177/01926365221102379
Mousavi, F., Naseri, F., Nazari, M., Khazaei, F., Moradi, A., & Rahmati, M. (2019). Identifying the components of managers' dysfunction in educational organization. Educational Management Innovations, 14(2), 64–81. [In Persian]
Neves, P., & Story, J. S. (2013, January). Ethical leadership and reputation: Combined indirect effects on employee organizational deviance. Academy of Management Proceedings, 2013(1), Article 15878. https://doi.org/10.5465/ambpp.2013.15878abstract
Ouyang, Y. (2009). The mediating effects of job stress and job involvement under job instability: Banking service personnel of Taiwan as an example. Journal of Money, Investment and Banking, 11, 16–26.
Rahmani, E., & Ghanbari, S. (2022). The role of toxic leadership in creating organizational trauma through the mediation of hypocritical behavior. Research in Educational Systems, 16(58), 145–168. https://doi.org/10.22034/jiera.2022.167788 [In Persian]
Riad, J. (2023). Personal reflections on destructive leadership: A case study. Management in Education. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/08920206231172601
Schilpzand, P., De Pater, I. E., & Erez, A. (2016). Workplace incivility: A review of the literature and agenda for future research. Journal of Organizational Behavior, 37(S1), S57–S88. https://doi.org/10.1002/job.1976
Shabani, R., Khorshidi, A., & Abbasi, L. (2018). Presenting a competency model for primary education managers in Tehran. Research in Educational Systems, 12(41), 79–94. [In Persian]
Shapira-Lishchinsky, O., & Levy-Gazenfrantz, T. (2020). Citizenship behavior and misbehavior among superintendents: An integrative approach. Journal of Educational Administration, 58(1), 1–18. https://doi.org/10.1108/JEA-03-2019-0034
Shirazi, A. (1994). Educational management. Mehraban Book Publishing House. [In Persian]
Shirbegi, N., & Moradi, O. (2017). Teachers' experiences of inappropriate interactions with school administrators. School Management, 5(2), 63–85. [In Persian]
Shokoeh, Z., & Nikpour, A. (2019). Investigating the effect of toxic leadership on employee engagement in government organizations. Public Management Research, 12(44), 133–154. [In Persian]
Suifan, T. (2019). The effect of organizational justice on employees’ affective commitment. Modern Applied Science, 13(2), 42–53. https://doi.org/10.5539/mas.v13n2p42
Tafvelin, S., Lundmark, R., von Thiele Schwarz, U., & Stenling, A. (2023). Why do leaders engage in destructive behaviours? The role of leaders’ working environment and stress. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 96(1), 165–181. https://doi.org/10.1111/joop.12413
Woestman, D. S., & Wasonga, T. A. (2015). Destructive leadership behaviors and workplace attitudes in schools. NASSP Bulletin, 99(2), 147–163. https://doi.org/10.1177/0192636515581922
Zhao, F., & Bryar, P. (2001). Integrating knowledge management and total quality: Complementary process. Proceedings of International Conference on ISO 9000 and TQM. https://sid.ir/paper/581370/en
Zhong, R., & Robinson, S. L. (2021). What happens to bad actors in organizations? A review of actor-centric outcomes of negative behavior. Journal of Management, 47(6), 1430–1467. https://doi.org/10.1177/0149206320976808
پژوهش های رهبری آموزشی
دوره 10، شماره 37
بهار 1405
صفحه 231-265

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

بانک ها و نمایه نامه ها

ارسال مقاله

تماس با ما