نویسنده = Zeinab Toulabi

تجارب زیسته نومعلمان در مدارس ابتدایی از تنهایی سازمانی (عوامل مؤثر و راهکارها)

دوره 9، شماره 34، تابستان 1404، صفحه 55-81

https://doi.org/10.22054/jrlat.2025.82959.1807

کوثر خانی، زینب طولابی، علی یاسینی

چکیده سازمان‌های امروزی در حال حاضر با همه‌گیر شدن تنهایی در محیط کار مواجه‌اند که به سطح پایین‌تر عملکرد و رضایت فردی منجر می‌شود و نومعلمان نیز در مدارس مستعد بروز محرومیت احساسی، کمبود روابط سازنده، فرسودگی روانی، افسردگی و اضطراب هستند. ازآنجاکه موضوع تنهایی سازمانی در جوامع علمی و سازمانی ایران، به‌ویژه در حیطه آموزش‌وپرورش موضوع جدید و ناآشنایی است؛ ازاین‌رو هدف از انجام این مطالعه شناسایی، بررسی و تحلیل تجارب زیسته نومعلمان از پدیده تنهایی سازمانی در قالب‌های عوامل مؤثر بر شکل‌گیری پدیده تنهایی سازمانی، پیامدهای پدیده تنهایی سازمانی و راهکارهای فردی و گروهی نومعلمان برای مقابله با پدیده تنهایی سازمانی است. پارادایم کلی تحقیق، کیفی از نوع پدیدارشناسی است. مشارکت‌کنندگان ین پژوهش 12 نفر از نومعلمان شهر ایلام می‌باشند که به روش نمونه‏گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار گرد‏آوری داده‏ها مصاحبه عمیق (نیمه ساختارمند) بود که تا زمان رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تجزیه‌وتحلیل داده‏ها با استفاده از آمار توصیفی برای توصیف ویژگی‌های جمعیت‌ شناختی و نیز تحلیل مضامین به ترتیب، با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA20 انجام گرفته است. جهت اطمینان از روایی این پژوهش، از روش بررسی مجدد توسط اعضاء (مصاحبه‌شوندگان) استفاده شد و برای بررسی میزان پایایی مرحله کدگذاری در مصاحبه‌ها، از توافق کدگذاری استفاده شده است. بر اساس نتایج این تحقیق، عوامل مؤثر بر شکل‌گیری پدیده تنهایی سازمانی در قالب 4 عامل فردی، اجتماعی- فرهنگی، روانی و شغلی تقسیم‌بندی شدند و درمجموع، 36 مفهوم در این مقولات فرعی قرار گرفتند. 4 پیامد فردی، ارتباطی، روانی و شغلی- حرفه‌ای در قالب 37 مفهوم ازجمله آثار و پیامدهای پدیده تنهایی سازمانی در نومعلمان موردمطالعه مشخص شد. 3 راهکار فردی، ارتباطی و حرفه‌ای در قالب 24 مفهوم ازجمله راهکارهای فردی نومعلمان برای مقابله با پدیده تنهایی سازمانی و 4 راهکار روانی، برنامه‌های گروهی، شغلی و ارتباطی، در قالب 21 مفهوم ازجمله راهکارهای گروهی نومعلمان برای مقابله با پدیده تنهایی سازمانی در مدرسه بودند. نتایج حاصل از بررسی یافته‌های تحقیق نشان داد که تنهایی سازمانی هم برای افراد و هم برای سازمان‌ها دارای پیامدهای زیان‌بار زیادی است. با توجه به این‌که تنهایی مسئله‌ای رو به رشد در تمام جوامع است و بنا بر آنچه بیان شد، شناخت عوامل و آثار تنهایی در سازمان از جهات مختلف حائز اهمیت است، ازاین‌رو، بررسی تنهایی سازمانی نومعلمان می‌تواند ابزار سودمندی را در راستای بهبود نگرش معلمان، دل‌بستگی بیشتر به کار، حضور خلاقانه، افزایش پایبندی، افزایش تعاملات اجتماعی، تقویت روحیه کار گروهی و تعهد به سازمان و رضایت از شغل خود در اختیار مدیران سازمان آموزش‌وپرورش قرار دهد، با توجه به اینکه عدم‌حمایت سازمانی نقش مهمی در شکل‌گیری احساس تنهایی در نومعلمان دارد.